NỘI DUNG CHÍNH
Nhiều người cho rằng chỉ cần tiêm vắc-xin cúm một lần là cơ thể đã có miễn dịch lâu dài. Tuy nhiên, virus cúm liên tục biến đổi, trong khi khả năng bảo vệ của vắc-xin suy giảm theo thời gian. Vì vậy, tiêm vắc-xin cúm hằng năm giúp cơ thể tăng cường miễn dịch và cập nhật khả năng bảo vệ trước các chủng virus lưu hành trong mùa mới.
Vậy vắc-xin cúm hoạt động như thế nào và tại sao cần tiêm nhắc lại mỗi năm?
1. Vắc-xin cúm hoạt động như thế nào?
Vắc-xin cúm giúp hệ miễn dịch nhận diện kháng nguyên của virus, từ đó tạo ra kháng thể và đáp ứng miễn dịch đặc hiệu. Khi tiếp xúc với virus cúm tương ứng, cơ thể nhận diện và chống lại virus hiệu quả hơn.
Các vắc-xin cúm bất hoạt dạng tiêm không chứa virus sống có khả năng nhân lên gây bệnh cúm. Sau tiêm, một số người có thể gặp phản ứng như đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi hoặc sốt nhẹ; đây là những phản ứng có thể gặp sau tiêm chủng, không đồng nghĩa với việc mắc cúm do vắc-xin.
Cơ thể thường cần khoảng 2 tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Vì vậy, nên chủ động tiêm phòng cúm trước thời điểm nguy cơ cúm gia tăng nếu có thể.
2. Vì sao cần tiêm vắc-xin cúm hằng năm?
Có hai lý do chính khiến việc tiêm vắc-xin cúm hằng năm được khuyến nghị:
Virus cúm liên tục biến đổi. Virus cúm có thể thay đổi các kháng nguyên trên bề mặt, khiến hệ miễn dịch nhận diện virus mới kém hiệu quả hơn so với những chủng đã gặp trước đây. Thông qua mạng lưới giám sát cúm toàn cầu, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) theo dõi các chủng virus đang lưu hành và đưa ra khuyến nghị cập nhật thành phần vắc-xin theo từng mùa.
Miễn dịch bảo vệ suy giảm theo thời gian. Sau tiêm, mức độ kháng thể và khả năng bảo vệ có thể giảm dần, với tốc độ khác nhau tùy từng người. Vì vậy, miễn dịch từ mũi tiêm năm trước có thể không còn tối ưu trước các chủng virus lưu hành trong mùa tiếp theo.
Do đó, tiêm nhắc lại vắc-xin cúm mỗi năm không có nghĩa mũi tiêm trước hoàn toàn mất tác dụng, mà là cách tăng cường miễn dịch và thích ứng với sự thay đổi của virus cúm.
3. Tiêm vắc-xin cúm rồi có chắc chắn không mắc cúm?
Không. Hiệu quả vắc-xin cúm thay đổi theo từng mùa, phụ thuộc vào mức độ phù hợp giữa các chủng virus trong vắc-xin với virus đang lưu hành, cũng như tuổi tác và tình trạng miễn dịch của người được tiêm.
Tuy nhiên, lợi ích quan trọng của vắc-xin phòng cúm không chỉ là giảm nguy cơ mắc cúm mà còn góp phần giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện.
Cúm mùa có thể gây viêm phổi hoặc làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh hô hấp là những nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Vì vậy, không nên cho rằng vắc-xin không có tác dụng chỉ vì người đã tiêm vẫn có thể mắc cúm. Tiêm chủng phòng cúm vẫn là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ và hậu quả của bệnh.
4. Trẻ em cần tiêm vắc-xin cúm như thế nào?
Theo hướng dẫn của CDC Hoa Kỳ, trẻ từ 6 tháng đến 8 tuổi cần được xác định số liều dựa trên tiền sử tiêm chủng:
-
Trẻ chưa có đủ 2 liều vắc-xin cúm trước đây: Thường cần 2 liều trong mùa, cách nhau ít nhất 4 tuần.
-
Trẻ đã có ít nhất 2 liều trước đây: Thường cần 1 liều trong mùa hiện tại.
-
Trẻ từ 9 tuổi trở lên: Thường cần 1 liều mỗi mùa.
Hai liều trước đây không nhất thiết phải được tiêm trong cùng một mùa cúm hoặc hai mùa liên tiếp. Lịch tiêm phòng cúm cho trẻ em cụ thể cần căn cứ vào hướng dẫn áp dụng, loại vắc-xin và độ tuổi được cấp phép sử dụng.
5. Tiêm vắc-xin cúm hằng năm tại Bệnh viện 22-12
Tiêm vắc-xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, đặc biệt với những người có nguy cơ cao gặp biến chứng.
Tại Trung tâm Tiêm chủng Bệnh viện 22-12, người dân có thể được tư vấn về vắc-xin cúm, lịch tiêm và những lưu ý trước, trong và sau tiêm. Các vắc-xin được cân nhắc theo độ tuổi, thông tin sản phẩm và chỉ định phù hợp, tùy tình trạng cung ứng thực tế.
Liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Bệnh viện 22-12 để được tư vấn về lịch tiêm, giá vắc-xin và đặt lịch.
Đừng chờ đến khi cúm gia tăng mới quan tâm đến việc tiêm chủng. Chủ động tiêm phòng cúm mỗi năm đúng lịch là bước thiết thực để bảo vệ sức khỏe cho bạn và gia đình.
Tài liệu tham khảo
-
WHO – Influenza (seasonal).
