NỘI DUNG CHÍNH
Bạn có biết? Trong số những người bị cắt cụt chi dưới không do tai nạn, có tới 70% là người bệnh đái tháo đường. Đáng sợ hơn, một khi đã cắt cụt một bên chân, nguy cơ phải cắt cụt chân còn lại trong vòng 5 năm là lên tới 50%.
VÌ SAO BÀN CHÂN NGƯỜI BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG DỄ TỔN THƯƠNG?
Khi đường huyết tăng cao kéo dài, nó âm thầm phá hủy cơ thể bạn theo 2 cách:
- Tổn thương thần kinh (biến chứng thần kinh)
Chân bạn có thể bị tê, nóng, rát hoặc mất cảm giác. Bạn sẽ không thấy đau khi bị phồng rộp, giày chật, hoặc giẫm phải đinh nhỏ. Nỗi đau là “hồi chuông cảnh báo” – mất nó, bạn sẽ không biết chân mình đang bị thương. - Tắc mạch máu (biến chứng mạch máu)
Máu không thể nuôi dưỡng các vết thương nhỏ. Một vết xước tầm hạt gạo ở người thường sẽ lành, nhưng ở người đái tháo đường có thể lan rộng, loét sâu, hoại tử, và cuối cùng – chỉ còn cách cắt cụt để giữ tính mạng.
DẤU HIỆU BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG CẦN NHẬP VIỆN NGAY
- Vết loét nhỏ như đầu đũa không lành sau 2–3 ngày
- Chân sưng đỏ, nóng ran hoặc chảy dịch mùi hôi
- Ngón chân, gan bàn chân xuất hiện mảng đen (hoại tử)
- Dù không đau nhưng chân biến dạng, bàn chân Charcot (sưng phồng, đỏ, lỏng lẻo khớp)
HẬU QUẢ CỦA BIẾN CHỨNG BÀN CHÂN DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
Cắt cụt không phải là hết, nhưng đó là mất mát rất lớn:
- Mất đi một phần bàn chân → mất khả năng giữ thăng bằng
- Mất nửa bàn chân → đi lại khập khiễng
- Mất dưới gối → phụ thuộc vào nạng hoặc xe lăn
BS Vũ – PGĐ Bệnh viện 22-12 chia sẻ: “Tôi vẫn nhớ ánh mắt người bệnh khi tỉnh dậy sau ca mổ, nhìn xuống chiếc chân đã mất. Có những vết loét chỉ bằng đầu ngón tay nhưng đến quá muộn – nỗi buồn lớn nhất của người bác sĩ không phải là kỹ thuật khó, mà là biết rõ mình đang cắt bỏ một phần cơ thể của người bệnh, nhưng đó lại là cách duy nhất để cứu lấy mạng sống của họ.”
Nhưng tất cả những điều đó có thể phòng ngừa được bằng 5 phút chăm sóc mỗi ngày.
CHĂM SÓC BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG – CHỈ 5 PHÚT MỖI NGÀY ĐỂ TRÁNH BIẾN CHỨNG
Hãy làm điều này để bảo vệ đôi chân:
- Kiểm tra chân mỗi tối: Dùng gương soi kỹ kẽ ngón, gót chân – tìm vết đỏ, vết chai, nứt nẻ. Nếu mắt kém, nhờ người thân kiểm tra.
- Rửa chân đúng cách: Nước ấm (không ngâm nước nóng), lau khô kẽ ngón. Thoa kem dưỡng tránh nứt gót, nhưng không thoa vào kẽ ngón.
- Cắt móng chân ngang: Đừng cắt sâu vào góc, không tự đục chai, sần… Hãy đến phòng khám chăm sóc bàn chân chuyên biệt.
- Mang tất và giày phù hợp: Tất trắng (dễ thấy máu/mủ), không vắt chun. Giày mũi rộng, đế mềm, không đi dép tông, dép lê kẹp.
- Kiểm tra giày trước khi đi: Lắc giày – có sỏi, đinh, vật cứng không? Đừng bao giờ đi chân trần, kể cả trong nhà.
Đặc biệt: Nếu bạn đã có vết loét, hãy gặp bác sĩ chuyên khoa điều trị vết thương mạn tính (bác sĩ chấn thương chỉnh hình, bác sĩ nội tiết, bác sĩ phẫu thuật mạch máu). Đừng tự ý đắp lá, bôi dầu, hay “chờ xem sao”. Mỗi ngày trì hoãn là mỗi ngày mô chân chết thêm 1cm.
