Sốt mùa mưa: Cúm, cảm lạnh hay sốt xuất huyết?
“Cùng là sốt, nhưng cúm, cảm lạnh và sốt xuất huyết có cách theo dõi và xử trí rất khác nhau.”
Mùa mưa là thời điểm nhiều bệnh nhiễm trùng cùng lưu hành. Vì vậy, khi trẻ bị sốt, cha mẹ không nên chỉ nhìn vào nhiệt độ mà cần chú ý đến cách khởi phát và các triệu chứng đi kèm.
Cúm, cảm lạnh và sốt xuất huyết: nhận biết thế nào?
- Cúm thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt nhiều. Trẻ có thể kèm ho, đau họng, nghẹ
t mũi hoặc sổ mũi. - Cảm lạnh thường diễn biến nhẹ và khởi phát từ từ hơn. Trẻ thường hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng, ho; sốt nếu có thường không phải triệu chứng nổi bật.
- Sốt xuất huyết Dengue thường gây sốt cao đột ngột, kéo dài khoảng 2–7 ngày. Trẻ có thể đau đầu, đau mỏi người, đau phía sau hốc mắt. Một số trường hợp xuất hiện chấm xuất huyết hoặc chảy máu bất thường.
Tuy nhiên, những ngày đầu của bệnh có thể rất khó phân biệt chỉ bằng triệu chứng. Khi cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm phù hợp, chẳng hạn test cúm A/B hoặc xét nghiệm NS1 để hỗ trợ chẩn đoán sốt xuất huyết.
Nếu nghi ngờ sốt xuất huyết, cần làm gì?
Theo Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết Dengue ban hành kèm theo Quyết định số 2760/QĐ-BYT ngày 04 tháng 7 năm 2023 của Bộ trưởng Bộ Y tế, phần lớn trường hợp có thể được điều trị ngoại trú và theo dõi tại cơ sở y tế.
Điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng, bù dịch và theo dõi để phát hiện sớm tình trạng chuyển nặng.
Hạ sốt
- Khi trẻ sốt từ 38,5°C trở lên, có thể sử dụng paracetamol đơn chất với liều 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ.
- Có thể nới lỏng quần áo và lau mát bằng nước ấm để trẻ dễ chịu hơn.
- Tổng liều paracetamol không quá 60 mg/kg trong 24 giờ.
- Không sử dụng aspirin, ibuprofen hoặc analgin để hạ sốt khi nghi ngờ sốt xuất huyết vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết và các biến chứng.
Bù nước
- Khuyến khích trẻ uống đủ nước. Có thể sử dụng Oresol pha đúng hướng dẫn, nước lọc, nước dừa, nước cam, nước chanh hoặc nước cháo loãng có muối.
- Nếu trẻ buồn nôn, nên cho uống từng ít một và chia thành nhiều lần.
- Không tự ý truyền dịch tại nhà. Việc truyền dịch cần được bác sĩ đánh giá và chỉ định.
Giai đoạn nào cần đặc biệt lưu ý?
Sốt xuất huyết thường trải qua các giai đoạn bệnh khác nhau. Giai đoạn nguy hiểm thường xảy ra vào khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, có thể trùng với thời điểm trẻ bắt đầu giảm hoặc hết sốt.
Vì vậy, cha mẹ không nên nghĩ rằng hết sốt là bệnh đã khỏi.
Trong thời gian này, cần theo dõi sát tình trạng của trẻ và đưa trẻ đi khám ngay nếu xuất hiện:
- Mệt nhiều hoặc khó chịu hơn dù đã giảm sốt.
- Không ăn, uống được.
- Nôn ói nhiều.
- Đau bụng nhiều.
- Tay chân lạnh, ẩm.
- Mệt lả, bứt rứt hoặc vật vã.
- Chảy máu mũi, chảy máu miệng hoặc xuất huyết bất thường.
- Không tiểu trong khoảng 6 giờ.
- Lú lẫn, kích thích bất thường hoặc li bì.
Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được nhân viên y tế đánh giá kịp thời.
Những trường hợp cần được theo dõi chặt chẽ
Bác sĩ có thể cân nhắc nhập viện đối với những trường hợp có nguy cơ cao như trẻ nhũ nhi, phụ nữ mang thai, người từ 60 tuổi trở lên, người thừa cân/béo phì, người mắc bệnh mạn tính, hoặc người sống xa cơ sở y tế, sống một mình hay không có điều kiện được theo dõi sát tại nhà.
Đừng chủ quan khi trẻ sốt trong mùa mưa
Cúm, cảm lạnh và sốt xuất huyết có thể có biểu hiện giống nhau ở giai đoạn đầu. Vì vậy, không nên tự chẩn đoán và tự dùng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân.
Đặc biệt, nếu chưa loại trừ sốt xuất huyết, không tự ý dùng aspirin hoặc ibuprofen để hạ sốt.
Cha mẹ hãy nhớ:
– Sốt cao cần theo dõi nguyên nhân. Nghi sốt xuất huyết cần theo dõi sát. Hết sốt chưa có nghĩa là đã hết nguy hiểm.
- Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và xử trí kịp thời.
Nguồn: Bộ Y tế (2023), Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị sốt xuất huyết Dengue, ban hành kèm theo Quyết định số 2760/QĐ-BYT ngày 04 tháng 7 năm 2023 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Tham khảo: Quyết định 2760/QĐ-BYT ngày 04/07/2023 – Thư Viện Pháp Luật
