NỘI DUNG CHÍNH
“Kháng sinh không diệt được virus cúm. Vậy dùng gì, khi nào?” Dùng thuốc đúng cách trong mùa cúm: Tránh lạm dụng kháng sinh, thận trọng với thuốc hạ sốt.
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, thường có các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi. Khi mắc bệnh, nhiều người có xu hướng tự mua thuốc điều trị với mong muốn nhanh chóng hồi phục. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc không phù hợp với nguyên nhân gây bệnh có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn.
Đặc biệt, kháng sinh, thuốc kháng virus và thuốc hạ sốt có công dụng khác nhau. Hiểu đúng vai trò của từng nhóm thuốc là bước quan trọng để sử dụng thuốc an toàn trong mùa cúm.
1. Kháng sinh không điều trị trực tiếp virus cúm
Kháng sinh được sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm với thuốc, không có tác dụng trực tiếp lên virus cúm. Vì vậy, người mắc cúm thông thường không cần sử dụng kháng sinh nếu không có chỉ định điều trị nhiễm khuẩn.
Việc tự ý dùng kháng sinh khi bị sốt, ho hoặc đau họng không giúp tiêu diệt virus cúm. Ngược lại, người bệnh có thể gặp các tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, dị ứng và góp phần làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh.
Người bệnh không nên tự mua kháng sinh, sử dụng thuốc còn thừa hoặc tự ý thay đổi liều dùng. Khi triệu chứng kéo dài, sốt trở lại sau khi đã giảm hoặc tình trạng hô hấp nặng lên, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
2. Thuốc kháng virus: Cần sử dụng đúng thời điểm
Khác với kháng sinh, thuốc kháng virus cúm tác động lên quá trình hoạt động hoặc nhân lên của virus. Khi được chỉ định phù hợp, thuốc có thể giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm nguy cơ một số biến chứng.
Nguyên tắc chung và phân độ
-
Phân độ: Bệnh được chia thành mức độ nhẹ và mức độ nặng.
-
Đối tượng ưu tiên dùng thuốc kháng virus: Không phải tất cả các trường hợp nhiễm cúm đều cần dùng thuốc kháng virus. Chỉ ưu tiên điều trị cho nhóm nguy cơ cao diễn tiến nặng như: phụ nữ mang thai, người già trên 65 tuổi, trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch và người có bệnh mạn tính.
-
Thời điểm khởi trị: Cần dùng thuốc kháng virus càng sớm càng tốt, tối ưu trong vòng 48 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.
3. Thuốc hạ sốt giúp giảm triệu chứng nhưng không tiêu diệt virus
Sốt và đau nhức cơ thể là những biểu hiện thường gặp khi mắc cúm. Thuốc hạ sốt, giảm đau có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn nhưng không loại bỏ virus gây bệnh.
Paracetamol là một hoạt chất thường được sử dụng để giảm sốt và giảm đau. Tuy nhiên, cần dùng đúng liều theo hướng dẫn, phù hợp với tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe.
Sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm có chứa paracetamol có thể dẫn đến quá liều và tổn thương gan. Do đó, người bệnh cần đọc kỹ thành phần thuốc, không tự ý tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các lần dùng.
Đối với trẻ em, lựa chọn thuốc và liều lượng cần được cân nhắc theo cân nặng. Không tự ý sử dụng aspirin để hạ sốt cho trẻ.
Bên cạnh dùng thuốc phù hợp, người bệnh nên nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và theo dõi diễn tiến triệu chứng. Khi xuất hiện khó thở, đau ngực, lú lẫn, mất nước rõ rệt hoặc tình trạng bệnh xấu đi, cần được đánh giá y tế kịp thời.
4. Chủ động phòng cúm bằng vaccine hằng năm
Do virus cúm liên tục biến đổi kháng nguyên, WHO theo dõi các chủng virus lưu hành và cập nhật khuyến nghị về thành phần vaccine theo từng mùa. Đồng thời, miễn dịch sau tiêm có thể suy giảm theo thời gian, vì vậy việc tiêm nhắc lại hằng năm giúp duy trì sự bảo vệ phù hợp với các chủng virus dự kiến lưu hành.
Cơ thể thường cần khoảng hai tuần để hình thành đáp ứng kháng thể bảo vệ sau tiêm. Vì vậy, chủ động tiêm vaccine trước thời điểm có nguy cơ phơi nhiễm cao sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn để cơ thể phát triển miễn dịch.
Hiệu quả vaccine có thể thay đổi theo mùa, độ tuổi, tình trạng miễn dịch. Dù không ngăn ngừa tuyệt đối mọi trường hợp nhiễm cúm, vaccine vẫn đóng vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện.
5. Sử dụng thuốc hợp lý, bảo vệ sức khỏe trong mùa cúm
Để hạn chế nguy cơ biến chứng và sử dụng thuốc an toàn, người dân cần ghi nhớ một số nguyên tắc:
- Không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định;
- Không tự mua thuốc kháng virus;
- Sử dụng thuốc hạ sốt đúng liều và tránh trùng hoạt chất;
- Đồng thời chủ động tiêm vaccine cúm hằng năm theo khuyến nghị.
Bên cạnh đó, duy trì vệ sinh tay, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc gần khi có triệu chứng hô hấp và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm góp phần bảo vệ bản thân và cộng đồng.
Sử dụng thuốc đúng cách không chỉ giúp hạn chế tác dụng không mong muốn mà còn góp phần phòng ngừa kháng kháng sinh và nâng cao hiệu quả điều trị. Kết hợp điều trị phù hợp với tiêm vaccine cúm hằng năm là cách thiết thực để chủ động bảo vệ sức khỏe trong mùa cúm.
benhvien22-12 luôn đồng hành cùng người dân trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe, hướng đến sử dụng thuốc an toàn !
