Cúm – Rubella – Sốt xuất huyết và những điều mẹ bầu cần biết
Mang thai là giai đoạn cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi về miễn dịch, tim mạch và hô hấp, vì vậy thai phụ dễ bị ảnh hưởng nặng hơn khi mắc một số bệnh truyền nhiễm. Trong đó, cúm, rubella và sốt xuất huyết là những bệnh thường gặp, có thể tác động không chỉ đến sức khỏe của mẹ mà còn đến sự phát triển của thai nhi nếu không được phòng ngừa và theo dõi đúng cách.
1. Cúm mùa: không nên xem nhẹ khi đang mang thai
Phụ nữ mang thai có nguy cơ bị bệnh nặng hơn khi mắc cúm so với người không mang thai. Cúm trong thai kỳ có thể gây sốt, mệt mỏi, ho, đau họng, đau nhức cơ, và trong một số trường hợp có thể dẫn đến biến chứng hô hấp nghiêm trọng. WHO và CDC đều khuyến cáo thai phụ là nhóm ưu tiên cao đối với phòng ngừa cúm, đặc biệt bằng vắc xin cúm bất hoạt, vì biện pháp này giúp bảo vệ cả mẹ và em bé trong những tháng đầu sau sinh,
Để phòng cúm khi mang thai, thai phụ nên tiêm vắc xin cúm theo tư vấn của cơ sở y tế, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, giữ ấm cơ thể, ăn uống đầy đủ và hạn chế tiếp xúc với người đang có biểu hiện sốt, ho, sổ mũi. Khi có triệu chứng nghi ngờ cúm, mẹ bầu không nên tự ý dùng thuốc mà cần liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn sớm.
2. Rubella: đặc biệt nguy hiểm với thai nhi
Rubella thường biểu hiện bằng sốt nhẹ, phát ban, nổi hạch, đau mỏi người và đôi khi rất kín đáo nên dễ bị bỏ sót. Tuy nhiên, nếu người mẹ mắc rubella trong thai kỳ, đặc biệt giai đoạn đầu, thai nhi có nguy cơ cao gặp hậu quả nghiêm trọng như sẩy thai, thai lưu hoặc dị tật bẩm sinh nặng. CDC nhấn mạnh rubella là bệnh rất nguy hiểm trong thai kỳ và biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là miễn dịch trước khi mang thai.
Điều quan trọng là vắc xin MMR phòng sởi – quai bị – rubella không tiêm trong lúc đang mang thai, vì đây là vắc xin sống giảm độc lực. Phụ nữ nên kiểm tra tình trạng miễn dịch và tiêm phòng trước khi có thai; sau tiêm nên tránh mang thai trong 4 tuần. Với những trường hợp chưa có miễn dịch mà đang mang thai, cần tăng cường phòng tránh lây nhiễm bằng cách hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, giữ vệ sinh cá nhân tốt, khám thai đúng lịch và thông báo ngay cho bác sĩ khi có sốt hoặc phát ban.
3. Sốt xuất huyết: thai phụ tuyệt đối không chủ quan
Sốt xuất huyết là bệnh do muỗi Aedes truyền, thường gây sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, phát ban, chán ăn, buồn nôn. WHO cho biết hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; phòng bệnh chủ yếu dựa vào kiểm soát muỗi và lăng quăng, đồng thời phát hiện sớm dấu hiệu nặng để xử trí kịp thời. Với phụ nữ mang thai, sốt xuất huyết cần được theo dõi chặt chẽ vì có thể ảnh hưởng đến cả mẹ và thai nhi.
Các biện pháp phòng sốt xuất huyết gồm: ngủ màn kể cả ban ngày, mặc quần áo dài tay, dùng các biện pháp xua muỗi an toàn theo hướng dẫn y tế, vệ sinh môi trường sống, đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa thường xuyên, loại bỏ vật dụng đọng nước để ngăn muỗi sinh sản. Đây là những biện pháp cốt lõi trong phòng bệnh tại gia đình và cộng đồng.
4. Khi nào mẹ bầu cần đi khám ngay?
Thai phụ cần đến cơ sở y tế sớm khi có các dấu hiệu như sốt, ho nhiều, khó thở, phát ban, mệt lả, ăn uống kém, hoặc tiếp xúc gần với người mắc bệnh truyền nhiễm. Riêng với sốt xuất huyết, các dấu hiệu cảnh báo nặng cần đi viện ngay gồm: đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, chảy máu mũi hoặc chân răng, lừ đừ hoặc bứt rứt, thở nhanh, tay chân lạnh, tiểu ít, hoặc có máu trong chất nôn hay phân.
5. Thông điệp dành cho thai phụ
Chủ động phòng bệnh trong thai kỳ là cách bảo vệ an toàn cho cả mẹ và bé. Mỗi thai phụ nên:
- Khám thai đúng lịch, thông báo cho bác sĩ về tiền sử tiêm chủng.
- Tiêm phòng trước mang thai hoặc trong thai kỳ theo chỉ định phù hợp.
- Giữ vệ sinh cá nhân, đeo khẩu trang khi cần, rửa tay thường xuyên.
- Ăn chín uống sôi, nghỉ ngơi đầy đủ, nâng cao sức đề kháng.
- Chủ động phòng muỗi đốt và giữ môi trường sống sạch sẽ.
- Không tự ý dùng thuốc khi sốt hoặc nghi ngờ nhiễm bệnh.
Phòng bệnh tốt từ hôm nay là món quà an toàn nhất mẹ dành cho con ngay từ trong bụng mẹ.
